Reklam Panolarından Karanlığa: Goodyear’ın Işıklı Lastik Fiyaskosu

Günümüzün gelişmiş otomotiv teknolojilerinden, yapay zekalı asistanlarından ve LED ambiyans aydınlatmalarından çok önce; 1950'li ve 60'lı yıllarda otomobil dünyası adeta bir "uzay çağı" tasarımı çılgınlığı yaşıyordu. Güvenlik sistemlerinin henüz emekleme aşamasında olduğu bu dönemde, lastik devi Goodyear hem gece görünürlüğünü artırarak kazaları azaltacak hem de sektöre eşsiz bir şıklık katacak devrimsel bir fikirle çıkageldi: Işıklı ve renkli lastikler.

Bugün reklam panolarını süsleyen bir tasarım harikası olarak başlayan bu projenin, neden hiçbir zaman seri üretime geçemediğinin arkasında ise tam bir mühendislik trajedisi yatıyor.

Eşinizin Kıyafetine Uygun Lastik Seçtiğiniz Bir Dünya

Goodyear mühendisleri William Larson ve Anthony Finelli, "Neothane" adını verdikleri poliüretan bazlı, yarı saydam sentetik bir malzeme geliştirdiler. Geleneksel kauçuk lastiklerin aksine bu malzeme karmaşık katmanlara ve tellere ihtiyaç duymuyor, kalıplara dökülüp fırınlanarak çok daha kolay üretilebiliyordu. En büyük büyüsü ise yarı saydam olmasıydı.

Goodyear bu malzemeyi kırmızı, yeşil, sarı ve mavi gibi göz alıcı renklerle boyadı. Jantların iç kısmına yerleştirilen 18 adet ampul sayesinde lastikler geceleri tekerlek yuvalarını ve yolu aydınlatan, neon benzeri muazzam bir ışık saçıyordu.

Dönemin Goodyear Geliştirme Müdürü John J. Hartz, 1962 yılında bu teknolojiyi şu iddialı sözlerle pazarlıyordu:

"Bir gün bir kadın kocasına dönüp, 'Charlie, dışarı çık ve lastikleri değiştir. Bu akşam mavi elbisemi giyiyorum' diyebilecek."

Bu fütüristik teknoloji, dönemin efsanevi tasarımcıları Jim Street ve George Barris (orijinal Batmobile'in tasarımcısı) tarafından geliştirilen, o dönemin otonom sürüş konsepti Golden Sahara II üzerinde sergilenerek tüm dünyada büyük sükse yarattı.

Isınan Yollar ve Eriyen Hayaller: Proje Neden İptal Oldu?

Teoride gece sürüşlerinde fark edilebilirliği artıracağı söylenen ve harika görünen bu teknoloji, gerçek yol testlerine çıktığı an tam bir kabusa dönüştü. "Geleceğin teknolojisi" olarak sunulan Neothane lastiklerin rafa kaldırılmasına neden olan ölümcül kusurlar şunlardı:

• Fren Yapınca Eriyen Tekerlekler: Neothane malzemesinin erime noktası oldukça düşüktü. ABS gibi kilitlenme karşıtı sistemlerin olmadığı ve kampana frenlerin kullanıldığı o dönemde, sürücü frene sertçe bastığı anda lastikler yolla olan sürtünmeden dolayı kelimenin tam anlamıyla erimeye ve yola yapışmaya başlıyordu.

• Sıfır Yol Tutuşu: Islak ve yağmurlu zeminlerde bu malzeme neredeyse hiçbir tutunma göstermiyordu. Arabalar en ufak bir virajda kayma tehlikesiyle karşı karşıya kalıyordu.

• 150 Poundluk Dev Muazzamlık: Lastiklerin her biri yaklaşık 68 kilogram (150 pound) ağırlığındaydı. Goodyear'ın hayal ettiği "kıyafet kombinine göre hızlıca lastik değiştirme" fikri, bu devasa ağırlık yüzünden pratik olarak imkansızdı.

• Çamur ve Kurum Karartısı: Parlayan tekerlekler birkaç kilometrelik çamurlu, tozlu ve kirli yolculuğun ardından ışığı tamamen kesen, kasvetli bir çamur tabakasına bürünüyor; özelliğini yitiriyordu.

• Trafikte Hipnoz Etkisi: New York ve Miami sokaklarında yapılan test turlarında, parlayan kırmızı lastikleri gören diğer sürücüler o kadar transa geçiyor ve dikkatleri o kadar dağılıyordu ki, ışıklarda durmayı unutup kazalara sebebiyet veriyorlardı.

Günümüze Kalan Miras

Goodyear, yaklaşık 10 yıl süren geliştirme çalışmalarının ve harcanan milyonlarca doların ardından projenin hem çok maliyetli hem de günlük kullanım için son derece tehlikeli olduğunu kabul ederek projeyi tamamen iptal etti.

Dikkatinizi Çekebilir

ELEKTRİKLİ ARAÇLARIN BEYNİ: BMS VE YAPAY ZEKA DEVRİMİ

  🚀 GİRİŞ: HÜCRELERİN DENGESİ (H2) Bir elektrikli aracın bataryası, binlerce lityum-iyon hücreden o...

Bugün siyah renk dışındaki lastikler ana akım otomotiv dünyasında hiçbir zaman kalıcı bir yer edinemedi. Günümüzde sadece bazı özel drift gösterilerinde renkli duman çıkaran modifiye lastikler kullanılıyor; ancak bunlar da günlük sürüşe uygun olmayan, oldukça yüksek maliyetli eğlence ürünleri olarak kalmaya devam ediyor. Goodyear'ın ışıklı lastikleri ise otomotiv tarihinin en parlak ama en kusurlu icatlarından biri olarak arşivlerdeki yerini koruyor.

Siz Ne Düşünüyorsunuz?

Günümüzün modern, ısıya dayanıklı mühendislik plastikleri ve LED teknolojisiyle bu "glowing tires" (ışık saçan lastik) konsepti yeniden hayata geçirilse aracınızda kullanmak ister miydiniz? Yoksa trafikte çok fazla dikkat dağıtıcı olacağını mı düşünüyorsunuz? Yorumlarda buluşalım!