NASA'nın X-59 Jeti Gökyüzünde Sadece 9 Dakika Tutunabildi!

Ses duvarını "sessizce" aşarak kıtalararası yolculuk sürelerini yarı yarıya indirmesi planlanan X-59, ikinci test uçuşunda beklenmedik bir teknik pürüze takıldı. Kokpitte aniden beliren bir uyarı lambası, havacılık tarihini değiştirecek bu devrimsel uçağı acil inişe zorladı. İşte projenin geleceği ve havada yaşanan o 9 dakikalık krizin perde arkası...

Havacılık tutkunlarının büyük bir merakla takip ettiği "sessiz" süpersonik seyahat devriminde şanssız bir duraksama yaşandı. NASA’nın sivil havacılıkta yeni bir çağ başlatması beklenen deneysel uçağı X-59, geçtiğimiz cuma günü icra ettiği ikinci test uçuşu sırasında beklenmedik bir teknik engele takıldı.

Pistten teker kestikten sadece dokuz dakika sonra kokpitte yanan kritik bir uyarı lambası, uçağın gökyüzüyle olan randevusunu erken bitirmesine neden oldu. NASA’nın Armstrong Uçuş Araştırma Merkezi'nde görev yapan proje müdürü Cathy Bahm, uçuşun planlanandan çok daha kısa sürmesine rağmen paha biçilemez veriler elde ettiklerini ve ekibin motivasyonunda herhangi bir düşüş olmadığını vurguladı.

Bilindiği üzere, ses hızını aşan sivil süpersonik uçuşlar, yerleşim yerlerinde binaları sarsacak düzeyde şiddetli "ses patlamalarına" (sonic boom) yol açtığı için 1973 yılından bu yana ABD hava sahasında yasaklanmış durumda. NASA, havacılık ve savunma devi Lockheed Martin ile el ele vererek geliştirdiği X-59 projesiyle bu yarım asırlık yasağı tarihe gömmeyi amaçlıyor. "Quesst" adı verilen bu iddialı görev kapsamında özel olarak tasarlanan uçak, ses duvarını deldiğinde o kulak sağır eden patlamalar yerine, yeryüzünden sadece hafif bir "tıkırtı" olarak duyulacak bir sonik imza bırakacak. Bu teknoloji başarıyla rüştünü ispatlarsa, okyanus aşırı uçuş süreleri gelecekte tam yarı yarıya kısalacak.

Test Süreci ve Gelecek Hedeflerinde Son Tablo

Yaklaşık 30 metrelik ince uzun ve fütüristik gövdesiyle dikkat çeken X-59, gökyüzüyle ilk kez 29 Ekim 2025 tarihinde buluşmuştu. Tam 67 dakika süren o tarihi ilk uçuş, her detayıyla planlandığı gibi kusursuz sonuçlanmıştı. İlk denemede 3 bin 600 metre (yaklaşık 12 bin fit) irtifaya tırmanan ve saatte 370 kilometre hıza ulaşan jet, sistemlerinin sorunsuz çalıştığını kanıtlamıştı.

Dikkatinizi Çekebilir

70 Milyar Dolarlık Metaverse Rüyası Neden İflas Etti?

Bir zamanlar teknoloji dünyasının tek gündemi olan Metaverse, bugün yerini derin bir sessizliğe bırakt...

Geçtiğimiz cuma günü gerçekleştirilen ikinci testte ise zarfın biraz daha zorlanması hedefleniyordu. Tecrübeli test pilotu Jim Less’in uçağı 6 bin metre yüksekliğe çıkararak saatte 418 kilometre hıza ulaştırması planlanıyordu. Ne var ki, havalandıktan çok kısa bir süre sonra beliren teknik ikaz, bu zorlu hedeflerin ertelenmesine yol açtı.

Öğle saatlerinde gerçekleşen kalkışın aslında son derece pürüzsüz başladığını belirten Pilot Less, uçağı ilk test manevrasına hazırladığı esnada panelde beliren uyarının ardından hiç tereddüt etmeden üsse dönme kararı aldığını ifade etti. Sadece dokuz dakika süren bu kısa gökyüzü macerası, havacılık endüstrisinin altın kuralı olan "önce güvenlik" prensibinin test aşamalarında ne kadar kritik olduğunu bir kez daha tüm dünyaya hatırlattı.